PELVİK TABAN KASI UYARI TESTİ (PUT=TENS)

ELEKTRONİK PELVİK TABAN KASLARI UYARI TEDAVİSİ (ePUT=TENS)

Giriş;

MÖ 2500 da Mısırda ağrıların tedavisinde elektrik balığı cinsi olan “malaptericus electricus” kullanılıyordu.

MÖ 410: Yunanlı hekim Hipokrates.ve M.Ö. 46 yılında Romalı hekim Scirbonius Largus baş ağrısı ve artrite bağlı gelişen ağrılarda elektrikli yılan balığının (Torpedo marmorata)  tedavi edici etkisini bildirmişlerdir.

James Churchill gibi araştırmacılar 19. yüzyıl başlarında değişik cihazlarla elde ettikleri elektriksel uyaranları tıpta tedavi etmek amacıyla kullanmışlardır.

İlk kez 1965 yılında Melzack ve Wall’un ortaya attığı kapı kontrol teorisi ile TENS’ in ağrı tedavisindeki önemi artmıştır. Omuriliğin bir “ağrı kapı” mekanizmasına sahip olduğunu düşü nüyorlardı.Ağrı kapısı, kaynağından, diğer sinirlerden ve beyinden gelen mesajları birleştirilerek,ağrı mesajının beyne ulaşmasına izin vermek üzere kapının açılıp açılmayacağı ya da önlemek için kapanıp kapanmayacağı belirleniyordu. Ağrı algısının, fizyolojik ve ruh hali gibi psikolojik faktörlerin bir bileşimi tarafından etkilendiğini de savunuyordu.Yani çeşitli yollarla” beyne diken (ağrı) yerine gülü (diğer duyguları) sunmak”mümkündür.

Ağrı, spinal kordun dorsal kısmından, santral ve periferal etkiler altında bulunan, kapı kontrol sisteminin açık ya da kapalı olmasıyla modüle edilmektedir. TENS ilk olarak 1974 yılında, dorsal kolon stimülasyonu için cerrahi adayı olan hastalarda cilt üzerinden uygulanan stimülasyonun etkinliğinin görülmesi ile modern tıbbın hizmetine daha da yaygın olarak girmiştir.

 

Ağrıyı azaltmak veya tamamen yoketmenin en kolay ve sık kullanılani yöntenmlerinden birisi de ciltten verilen düşük dozlu elektrik uygulamasıdır.Biz bu işleme genel adıyla TENS, diyoruz.ePUT tıpta bilinen genel adı ile TENSin (trans epider mal nerve stimulatıon) diğer bir deyimle cilt yoluyla sinirin uyarılması tedavisinin pelvik taban kaslarına(PTK,kısaca pelvis)  ve sinirine (pudental sinir) vajen,rektum veya cilt yoluyla (perine al,para sakral) uygulanan türüdür.                             ePUT uygulamasında ciltten verilen uyarının siniri etkilemesi

Tüm dünyada çeşitli nedenlerle bu yedavi 40 yıldır erişkinlerde 15 yıldır da çocuklarda idrar ve dışkı kaçırma problemlerinin tedavisinde güvenle, başarılı bir şekilde  kullanılmaktadır.

                           Anatomik olarak Pelvik tabanın üstten görünüşü

 

Pelvis taban kası (PTK) ;Kasık (symphysis pubis) kemiğinden kuyruk sokumu (coxcyx) kemiğine uzanan ,apış arasında yer alan,oval ,birkaç parçalı, el ayası büyüklüğünde, idrar-dışkı boşaltımı ve de cinsel duygu–fonksiyonlarından sorumlu çok işlevli bir kastır.

                            Pelvis taban kası şematik görünümü ve iyi çalışmadığında gelişebilen yakınmalar.

PTK’ını çalıştıran ise pudental sinirdir ve kuyruk sukumu sinir ağının S2-4 seviyesinden kaykaklanır.Bu sinir olmadan PTK’ ları çalışamazlar.

PTK’ larının önemini 1950’lerde yaşamış jinekolog. Dr. Arnold Kegel ottaya koymuştur.idrar kaçırma problemi olan hastaları için vajina ve üretra çevresindeki kasları güçlendirecek egzersiz ler geliştirdi. Ve tıp literatürüne geçti.

Kegel exersizi yapılışı;Çok değişik şekilleri vardır.Biz sadece en önemli 2 exersiz tipinden bahsedeceğiz.

  1. Yukardaki gibi “köprü kurma hareketi” ile.Günde en az 3 kez 10’ar defa.
  2. Vajina kaslarını sıkıyorsun, bırakıyorsun, sıkıyor bırakıyor sun…”Kaslar güçlendiği için de, idrar kaçırma problemi ortadan kalkmış oluyor. Günde en az 3 kez 10’ar defa.Hastalar, bu sık-bırak hareketlerini yaptıkça, kas elasti kiyetlerinin artığını, arttık ça da bu egzersizlerin çok hoş bir yan etkisi olduğunu keşfediyorlarsunuz…Bu sayede daha iyi orgazma ulaşarak iyi bir cinsel yaşamı kazanıyorsunuz. Kegel egzersizleri kadın için özellikle idrar kaçırmada kulla nıldığı için “idrar kaçırma egzersizleri” olarak da bilinir.

ePUT;bir başka deyişle Kegel Exersizinin elektronik cihaz ile yaptırılmasıdır.Biz kliniğimizde ***“NeuroTract-MyoPlus Pro”, hasta evde uygulamasında ise *“NeuroTract Pelvitone” isimli birbirleriyle uyumlu cihazları kullanıyoruz

                            ePUT cihazı;EMG,ETS,Biofeed Back,Stim fonksiyonlu

                               ePUT hasta eğitim cihazı    Vajinal elektrodlu NTMPP cihazı ve Referan                                                                                  elektrodu(toprak hattı gibi çalışır)

Pelvik tabana yerleştirilen elektrodlar yardımıyla ortamdan geçen elektrik pudental siniri uyararak PTK ‘larının uygun çalış masını,sinirlerin de normal uyarılmasını, iletilerinin düzelmesini (nöromodulasyonu) sağlar.

e.PUT FAYDALARI NELERDİR?

Bu egzersiz, pelvik taban kaslarından kaynaklı sorunların gideril mesine yardımcı olur. Peki pelvik kaslardan kaynaklı problemler nelerdir?

A-İDRAR KAÇIRMA;Dünya nüfusunun %4-8 kadarı idrar kaçır maktadır. Ülkemizde 40 yaş üstü 3 kadından ,50 yaş üstü 10 erkekten 1’i idrar kaçırmaktadır.Başka bir çalışmada ise kadınlarda idrar kaçırma erkeklere göre iki kez daha sık görülür. Son yıllarda idrar kaçırmanın özellikle kadınlarda sosyal hayatı oldukça etkileyen önemli sorunlardan biri hale geldiği görülmektedir.

Kadınların %10 kadarı id rar kaçırmayı sağlık soru nu olarak görüp pet kulla nıyor,%87 kadarında özgü ven eksikliği,%75 ka darın da sokağa çıkma korkusu görülüyor. Yine kadınların 4/5 kadarı idrar kaçırmayı yaşlanma ve doğumun do ğal sonucu olduğunu sa nı yor. Bunların 1/5  kadarı hekime baş vuruyor.Daha vahim olan ise doktora başvuran kadınların 3/4 kadarınada idrar kaçırma ile ilgili soru sorulmuyor.


      İdrar kaçırmanın sınıflandırılması;

  1. Zorlanma(Stres);İdrar kaçırmalarının %50’sini kapsar. Ör neğin ; Gülme, hapşır ma ve zorlanma esnasında idrar kaçırma bu gruptandır
  2. Sıkışma;%20 görülür.Aşırı aktif mesane,acil işeme hissi örnektir.
  3. Karışık ;%30 görülür.(Stres ve sıkışma birlikte)
  4. Taşma;Prostat tıkanıklıklarında,nörojen mesanede olduğu gibi.

              ePUT özellikle sıkışma ve stres tipi kaçırmalarda etkin dir.

B-DIŞKI KAÇIRMA;Özellikle çocuklarda idrar kaçırma ile birlikte dışkı kaçırma da sıklıkla görülür.Oral ilaçların dışkı kaçırma ya etkisi yokken ePUT uygulaması ise son derece faydalıdır. ePUT çocuklarda da sıkışma tipi kaçırmada çok etkilkidir.

C-ORGAN SARKMASI

  • Mesane sarkması,
  • Rahim sarkması
  • Rektum sarkması

D-PELVİK AĞRININ TEDAVİSİ ;Örneği kronik prostatit,pelvik ağrı sendrom gibi (%50-90 yararlı).

E-CİNSEL PERFORMANSIN ARTIRILMASI;Erkeklerde 40 yaş altında %10 görülen bu sorun 40 yaş üzeri %30-50 oranında görül mektedir.ePUT burada birçok tedavi seçeneklerinden biridir ve uygun kullanımda oldukça iyi sonuçlar alınabilmektedir.

ePUT UYGULAMASININ YAPILMAMASI GEREKEN DURUMLAR.

  1. Kalp pili olanlarda
  2. Hamileleik süresince elektrodların karın bölgesine yerleş tirilmesi sakıncalı görülmektedir.
  3. ePUT tedavisinde elektrotlar baş,boyun ön bölgesine yer leştirilmemeli.
  4. Niteliği belli olmayan pelvik ağrılarda kullanılmamalıdır.
  5. Bu uygulamadan gereksiz korkusu olan fobik kişiliklere, İşlem ile ilgili diyaloğu kuramayanlara ePUT uygulaması yapılmamalıdır.

ePUT ETKİ MEKANİZMASI;

  1. Ağrı Kapısı Kontrolü;Dokunma ve sıcaklık sinyallerini taşı yan duyu sinirlerini uyarır. Bu sinirler omurilikte ağrıyı ileten sinirlerle aynı yere gider. Güçlü bir duyu siniri omurilikten beyne giden ağrı sinyalini engeller. Bu yönteme “Kapı Kontrol” denir ve cihaz kullanılmaya başlandıktan hemen sonra etkisini gösterir. ePUT günde birçok kez , dilediğiniz kadar kullanabilirsiniz.
  2. Endorfin Salınımı;ePUT uygulamasında tekrarlanan ufak kasılmalar oluşsun diye motor sinirlere düşük frekansta ve hafif yoğunlukta uyarı gönderir. Beyin bunu egzersiz olarak algılar ve vücudun kendi doğal ağrı kesicisi olan endorfin salınımını arttırır. Ağrı kesici etki giderek artar ve bu etkinin en yüksek seviyeye ulaşması normalde yaklaşık 40 dakika sürer. Cihaz kapandıktan sonra etkisinin geçmesi saatleri bulabilir.

Bazen ağrıyı tamamen kesmese de ePUT kullanarak ağrının kayda değer ölçüde azalmasını sağlayabilirsiniz.

ELEKTRODLAR;Aşaşğıda belirtildiği gibi sadece pelvise konulan elektrodlarla (vajinal,rektal,cilt yoluyla) değil farklı anatomik alanlardaki cilde de yerleştirilebilir.Amaç pudental siniri uyarılıp sakral sinir ağından omuriliğe ulaşıp reflex arkının çalıştırılması ve üst merkezlere sevimli ,kabul edilebilir bir iletinin ulaştırıl masıdır.Bu uyarı için bazen daha uzak çevredeki anatomik yerleşimlerde , örneğin topuk iç-yukarı kısmında yer alan poste rior tibial sinir yoluyla pudental sinirin uyarılması,kalçanın biraz üstünden sakral sinir ağının uyarılmasıyla da aynı amaca ulaşı lır.Bu olay sinir sistemi yapımızın bize sağladığı olanak olarak da değerlendirilebilir.

  1. Vajinal Elektrod;Vajen için yapılmış özel elktroddur.Bir kayganlaştırıcı krem ile kullanılır.Çok etkin tedavi olanağı sağlar.

            Pelvik uyarının vajinal prob ile çalışması temsili resmi.

  1. Rektal Elektrod;Rektal kullanıma uyumlu yapılmış özel elektroddur.Kayganlaştırıcı ile kullanılır. Çok etkin tedavi olanağı sağlar.

Rektal ve vajinal elektrodlar ve aradaki farklar.

 

  1. Ped Elektrodlar;Cilde uygun yerlere yapıştırılarak uygu lanır.Yukardaki 2 elektrod tipini kullanamayanlarda sıklıkla tercih edilir (Prob:Elektrot anlamındadır).a)Perineal ped elektrod ;Pelvik tabana yatay veya dikey eksende anot ve katot uç             yerleştirilerek uygulanır.

              Erkek ve kadında perineal (pelvik) pet elektrod uygulanması

   b)Para sakral ped elektrod;Kalçanın az üst kısmı,sağlı ve sollu anot ,katot uç                         yerleştirilerek uygulanır.

                Para sakral ped elektrod uygulanması

 c)Pre Tibial Posterior Tibial Nerve (PTPTN) ped elektrod; Topuk iç kısmı,kemik                çıkıntısı hemen üstü ve altına anot ve katot pet elektrot yerleştirilerek uygulanır.

 

                                    Topuktan verilen iletinin kadında sakral sinir ağına ulaşması ve alt                                                                      idrar yolu fonksiyonunun düzelmesi seansı.

 

SONUÇ;

  1. Bir kür ePUT uygulaması sonucu PTK aşşağıda görüldüğü gibi güçlenir kadın ve erkekte idrar kaçırma sonlanır.
  1. Bir kür ePUT uygulaması sonucu pudental sinir ileti ve uyarıl masının düzelmesi (nöromodülasyon) sonucu ağrı azalır ya da yok olur.
  2. Pudental sinir nedeniyle sakral sinir ağının uyarılması mesa ne, rektum denen kalın barsak son kısmının ve prostatın iyi çalışmasına neden olur.Bazı tür idrar kaçmaları,kabızlık düze lir,cinsel performansda düzelmeler görülür.

          Tibialis posterior sinirinin uyarılması sonucu iletinin pudental sinir ve                 sakral (kuyruk sokumu) sinir ağına ulaşması.

 

  1. Gece yatağı ıslatanların bir kısmında da faydalıdır.Özellikle alt ıslatmanın oluş nedenleri arasında acil işeme (urge inkonti nans) problemi olanlarda.

 

 

 

admin