ÜROLOJİK ACİLLER

ÜROLOJİK ACİLLER

Tıpta her bölümün kendine özgü, ivedi değerlendirilip,hemen  tedavi gerektiren belirtiler vardır,bunlara acil durumlar denir.En iyi bilinen  acil durum ağrıdır.Hatta kişinin neresi ağrıyorsa canı oradadır der halkımız.Genel Cerrahide apandisit,.Ortopedide  kırıklar, Nörolojide  inmeler (felç),Kalp için gögüs ağrıs ısıkça rastlanan acillerdir.Halkımız tarafından bu konular daha iyi bilin mesine rağmen ürolojik aciller  (ÜA) daha az bilinmektedir.

Üroloji Bilim Dalı; Böbrek,idrar yolları,erkekte ise cinsel organ hastalıkları ile ilgilenmektedir.Bir üroloji uzmanının en başta gelen görevi “idrar akışını” bozan tüm hastalıklarla mücadele etmektir.Prensip olarak “İdrar akışı tam tıkanıklığı” ise acilen tedavi edilmelidir.

İDRAR YAPAMAMA ;En ivedi sorundur mutlaka anında düzeltil meli.Bu hastalarda  göbek altında şişlik ve rahatsızlık hissi geli şir.Öncelikle “sonda” takılarak hasta rahatlatılır,daha sonra sebebe yönelik araştırma yapılır.İdrar yapamamanın sebebi sıklıkla 60-70 yaş arası erkeklerde görülen prostat büyümesi veya taşa bağlı dış idrar yolu tıkanıklığıdır.

Sonda takılamayan durumlarda ise sistofix denen bir alet seti ile göbek altından özel bir aletle delinerek doğrudan idrar kesesine girilerek sonda yerleştirilir. Bu işleme genel olarak sistostomi denilmektedir. AŞIRI YAN AĞRISI;Genelde böbrek yollarının  taş ile tıkanması sonucu oluşur.Acil servise başvuran bu tür hastanın ilk muayeneyi takiben ağrısı mutlaka giderilmeli .Bir gurup hastalar sadece  ilaçla tedavi edilirken,çok az da olsa diğer bir  guruba acilen  ESWL denen ,vucut dışından uygulanan ses dalgaları ile  taşkırma işlemi gerekirken diğer bir gurup hastaya  da üreterorenoskopik taş kırma (vucut içine girilerek taş kırma), bazen de doğrudan açık ameliyat yapılarak  müdahale etmek gerekebilir.Burada amaç böbreği kurtarmak ve  ağrıyı gidermek olmalıdır.

ŞİDDETLİ TESTİS AĞRISI;ivedilikle değerlendirildikten sonra erken den sebebe yönelik tedavi tapılır.Erkekte testis ağrısı genelde ciddi dayanılmaz bir ağrıdır. Testis  iltihabi yada kendi damarı etrafında burkulması (ani dönmesi) sonucu oluşur.İltihapta tedavi antibiotik ve ağrı kesici ile yapılırken ,testis torsiyonunda ameliyat gerekir. ANORMAL SERTLEŞME;İstem dışı 6 saati aşan ereksiyon priapizm hastalığı diye adlandırılır.Erken tedavi edilmez ise penis içindeki özel süngerimsi damar üniteleri bozulur kalıcı sertleşme bozukluğu olur.Bu tür hastalar acil servislere utanma belası geç başvurmaktalar.Bu durum da tedavide olumsuzluklar yaratmak tadır.Erken başvuruda bir iğne ile penis içine girerek artan basınç düşürülür,oksijeni düşük kan özel solüsyonlarla yıkanarak penisten uzaklaştırılarak basitçe tedavi edilirken gecikilen durumlarda özel şant ve damar ameliyatlarına başvurulur. ÜROSEPSİS ;Yan ağrısı,yüksek ateş,halsizlik,üşüme , titreme ve bazen de idrar yapamama  ile başvuran hastalar “üro sepsis” (böbrek ve İdrar yollarından kaynaklanan ciddi enfeksiyon,örneğin akut pyelonefrit gibi)   olarak   değerlendiri lip damar yolu açılarak yeteri miktarda serum takılır ,uygun antibiyotik ve ateş düşürücü ilaçlarla ile hastalık kontrol altına alınıp erken tedavi edilerek hastanın hayatını tehdit eden ilerlemiş enfeksiyon tabloları önlenebilir.Sonda takılan,sistoskop ile muayene edilen ,prostat biopsisi yapılan hastalarda 24 saat içinde gelişebilen yüksek ateş de bu grupta değerlendirilmeli ve yukardaki önlemler acilen alınmalı,

TRAUMALAR:Kaza sonucu böbrek,idrar yolu,idrar kesesi, dış idrar yolu yaralanmalarında ciddi kan kaybına neden olabilir. Genel tedaviler yapılırken kan vermek gerekebilir.Tıbbi tedavi ile durdurulamayan kanamalara cerrahi yöntemler ile müdahale edilip büyük iç kanamalar önlenmelidir.Yoğun hastane bakımı da yapılmalıdır.Ayrıca idrarın vücut boşluğuna akacak kadar organ bütünlüğünün bozulduğu durumlarda açık ameliyata kada uzanan  ürolojik acil girişimlerde bulunulmalı.Bu girişimler hayat kurtarıcıdır.

Sonuç olarak ürolojik acil durumlar iyi bilinip gereken hızla tedavi edilirlerse;hastanın sosyal yaşam uyumu sağlanıp organ kaybı ve bazı durumlarda da can kaybı önlenmiş olur.Yukarıda söz edilen konular başvuran hastalar tarafından da bilinmesi faydalı olacaktır .Sağlıklı günler dileklerimle.

Dr.Adnan ARICAN/Üroloji Uzm

YAŞAMINIZ DERGİSİ

© Dr. Adnan ARICAN