GEBELİKTE ÜRİNER SİSTEMDE DEĞİŞİMLERİ

GEBELİKTE ÜRİNER SİSTEMDE DEĞİŞİMLERİ

Gebelikte annenin tüm vücudunda  önemli değişimler olur.Burada biyo lojik amaç fetusun ve annenin korunmasıdır . Tüm vücutta su tuz tutulumu artar .Progesteron hormonu  nedeni ile tüm kaslarda, damarlarda  dilatasyon  oluşur , yine salgılanan Relaxing hormon nedeni ile eklemlerde  gevşeme  ve  esneme olur.Diabete eğilim oluşabilir.

Böbrek

  • Total vasküler volum artar.
  • Renal vasküler volum artar.
  • Gebelik boyunca her iki böbreğinde boyunda 1-1.5 cm. uzama ve ağırlığında artma görülür ve renal pelvis 60 ml‘ye kadar dilate olabilir (normalde 10m l).
  • Hem böbrek içi hem de idrar borusunda (özellikle sağda) belirgin bir şekilde genişleme olur. Bu durum idrarın tam olarak atılamamasına neden olur ve enfeksiyona zemin hazırlar. Üreterlerin genişlemesi nedeni ile üriner staz olur ve toplayıcı kanallarda yaklaşık olarak 200ml idrar kalır.
  • Overin infindibilopelvik lig.indeki ovarian ven kompleksinin dilatasyonu üretere bası,Uterusun sağa rotasyonu sağ üreterin sola göre daha fazla dilate olmasını açıklayabilir.
    Üreterin 1/3 distalinde düz kaslarda hiperplazi olmaktadır hiperplazi bölgesinde lümen daralır ve üstte kalan kısımlarda dilatasyona yol açmaktadır.
  • Böbrek kan akımı:%50-85,Böbrek süzmesi%40-65 artar.
  • Renin düzeyleri ilk trimesterden itibaren ,Anjiotensin I ve II de artar. Ancak normalde beklenen vazokonstriksion etki leri gözlenmez. Normal gebeler bu artmış anjiotensin II etkisine dirençlidir.Artan anjiotensin II  Aldosteron  GFH   %50 artması na rağmen günlük idrar miktarının artmamasının sebebi aldosteron ve ADH‘dır.
  • Böbrek süzmesi artarken damar direnci azalır.
  • Progesteron dilatasyon etkisi ile PKS,üreter dilatedir.
  • Östrojenin böbrek kan akımı,böbrek süzmesinde da etkisi yokken progesteronun oldukça etkili olduğu görülüyor.
  • Relaxing Hormon(Gevşetici hormon) salgılanır.
  • Tübülden protein,albumin salgılanması artar.
  • Tübüler geri emilimin kolaylaşması
  • Gebelik boyunca 200-300 mg/24 saatlik proteinüri  normaldir. Bu değerlerin üstü anormal kabul edilmelidir
  • Fizyolojik glukozüri olur.böbrek süzmesi artınca tübül transport dan fazla glukoz kaçar. Gebelikte idrarda glukoz saptanması mutlaka bir anormalliği göstermez.  % 50 den fazla kadında gebeliği boyunca rastlanabilir. Ancak bu arada glukozürinin DM’da da görülebileceği akıldan çıkarılmamalıdır.
  • Kanda üre ve kreatinin yoğunlukları azalır.
  • Üreterlerin kas duvarları progesteron tarafından gevşetilir, böylece üreter büyür, genişler ve tonusu düşer. Bazen üreterlerde staz oluşur; bu yüzden bakteri proliferasyonuna ve üriner enfeksiyon gelişmesine yatkınlık artar

Mesane

  • Rahim büyüdükçe idrar torbası üste doğru yer değiştirir. Bu durumda idrar torbası daralır ve oldukça sık idrara çıkma gerçekleşebilir. Bu durum bazen gebelikte çok rahatsız edici olabilir.
  • Dolaşımdaki progesteron yoğunluğunun artmasıyla mesane kasları gevşer. İdrara çıkma sıklığının idrar üretimin deki artış nedeniyle fazlalaşması, erken gebeliğin bir özelliğidir. Daha sonraları, büyüyen uterusun mesaneye yap tığı mekanik basınç yüzünden yine aynı belirtiler görülür, ama bu kez neden farklıdır  1/3000 – 8000 gebelikte  glob vezikal gelişir.Genelde 12-14.haftalarda üriner retansiyon oluşur.
  • Mesanede düz kas relaksasyonu ve trabekülasyon görülür.
  • Ürodinamik olarak saptanan:

-%12 stres inkontinans

    -%23 Dedrüsör insitabilitesi(gebelik sonu %11)

  • Mesanede de progesteron relaksasyonu tetikler.

İyonize Radyasyon;Hücre üzerinde 3 önemli etkisi

1-Hücre ölümü ve teratojen etki

2-Karsinogenezis

3-Genetik etki

  • 10 rad üzerindeki ışın intra uterin büyüme ve gecikmesine,mikrosefali ve mental retardasyona neden olur.
  • İVP de 1 rad alınır.

Üriner Enfeksiyon

  • Bakteriüri %4-6
  • Pyelonefritli annelerde %20 prematür doğum görülür.

Üriner Sistem Taş Hastalığı

  • Gebelerde1/1500 taş hastalığı görülür.
  • Semtomlar daha çok 2.üç ayda da görülür..
  • Ürolitiazis %5-10 ‘inde Hiper Para Tiroidi görülür.
  • Hidronefroz %97 sağda,%67 solda görülür.
  • Alt Üriner Sistemde de dilatasyon doğumu takibeden 6 hafta sonuna kadar devam eder.

İntertisyel Sistit:Östrojen ve progesteron Growth Faktörleri,özellikle Epitelial GF ve Heparin Binding globilini etkiler ve İC i alevlen dirir.Böbrek ve idrar yolarında gebelik ile ilgili değişimleri daha iyi anlamak için diğer organlarda da ne tür değişimler olduğunu bilmek te yarar vardır.

Gebelikte Oluşan Fizyolojik Değişiklikler

  • Genital Sistem Değişikliği
  1. Uterus:Kavite 10ml  den 5 litreye (10 litreye ) çıka bilir .Ağırlık 70gr dan 1100gr’a  çıkabilir.
  2.  Vagina:Damarlanma artışı ve mukozada mor renk Chadwick belirtisi
  • Kan Tablosundaki Değişimler

Gebelikte görülen en belirgin fizyolojik değişikliklerden en dikkati çekeni kan hacmindeki artmadır. Bu artışın sağladığı çok sayıda avantaj vardır . Ortalama % 40-50 oranında Maternal plazma hacmi ilk trimesterde artmaya başlar ve 30- 32 haftada plato yapar ve terme kadar bir miktar azalır . Gebelikte kan volü-münü arttıran nedenler tam olarak bilinmemekle beraber artan aldosteron,artan estrojen ve progesteronun  rolü  olduğu  düşünülmektedir . Bu artma doğumda meydana gelecek olan kanamaya karşı bayanı  koruyacaktır . Normalde doğumda  yarım litre , sezeryanda ise bir litre kadar kanama olması normaldir.

Tüm gebelerde alyuvarlarda belirgin bir artış söz konusudur. Ancak  kandaki sıvı artışı çok daha fazla olması nedeni ile  özellikle  24.  haftadan sonra kan değerlerinde düşme ve kansızlık ortaya çıkabilmekte dir. Bu durumda kan ölçümü yapılıp doktor gözetiminde gere kirse tedaviye başlanır.   %  33 oranında  plazma volümü artışı  , eritrosit artışı ,anemi  gebeliğin ilk trimesterinde gıdalarla alınan demir yeterlidir. 2. Trimester-den itibaren demir ihtiyacı artmaktadır.

  1. Demir;Alyuvarlardaki artma doğal olarak demir gereksinimini artırır. Eğer demir takviyesi yapılmaz sa Demir eksikliği anemisi meydana gelir. Bu nedenle genel olarak 4. aydan sonra demir tedavisi başlan malıdır.
  2. Akyuvarlar ;Gebelik esnasında bu normal akyuvar değerleri 5000-12000 arasındadır . Ancak normal doğum esnasında 25000-30000’e kadar yükselebilir. Bu artışın belirgin bir açıklaması yoktur. Ancak artışın normal olduğunu bilmek gerekir. Burada sayıyı arttıran PNL’lerdir. Monosit ve lenfosit lerin sayısı artmamaktadır. Trombosit değişmez veya artar.Hematolojik Sistem  Pıhtılaş ma  Faktör leri Faktör 11 ve 13  hariç hepsi artar. En belirgin artış fibrinojende olmaktadır.
  • Kardiovasküler Ssitem;Kalp;Rahimin büyümesi ile birlikte, kalp daha yukarı ve sola doğru yer değiştirir ve kenara itilir. Kalp boyutlarında %12’lik bir artış olur . Kalbin hızı artar ve üfürümler duyulabilir. Bunlar normaldir . Ek olarak dakikada kalpten çıkan kan miktarı artar.Normalde böbreklerde, rahimde, memelerde ve el ile ayaklardaki kan akımı artar . Bu nedenle gebe lerin el ve ayaklarında ısı artışı olur,bu durum normaldir.Ağır olmayan egzersizler sorun oluşturmaz iken ağır egzersizlerde bu bebeğe giden kan akımı azala bile cektir. Bu nedenle gebelikte ağır egzersizden kaçınılmalıdır.
  • Solunum Sistemi

Rahimin büyümesi ile birlikte diafragma 4 cm kadar yukarı kalkar, göğüs kafesi yukarı doğru yer değiştirir ve genişler. Diafragmanın yukarı kalkması hareketlerini bozmaz. Gebelerde dakikada solunan hava artmıştır. Bu durum bebek için son derece önemlidir.

  • Metabolizma

Normalde gebelikte hem anne hem de bebeğin ihtiyaçlarını karşılamak amacı ile annede birçok metabo lik  değişiklik oluşur . Anne adayında görülen en belirgin fiziksel özellik kilo alma ve vücut şeklinin değişmesidir . Gebelikte ortalama olarak  12.5 kg  alınır.  Karbonhidrat metabolizmasında  gebelikteki hormonal değişikliklerin etkisiyle insülin rezistansı ve diabetik bir eğilim oluşur. Bu olay gebelikten sonra kaybolur.

  • Sindirim Sistemi

Oral Kavitede: Tükrük sekresyonu artar tükrük asiditesi diş çürümeleri artar.Her hamilelik annenin 2 dişine mal olur. Hiperemik ve hipertrofik diş etleri.Kolayca diş etlerinde kanamalar olabilir.
Gastro İntestinal Sistem;Genel motilite : Artmış progesteron Motilite ve düz kas tonusu mide boşal ma zamanı uza Besinlerin geçiş süresi su fazla emilir,kabızlıkMide  ve  Özefagus  :  Asiditesi sıklıkla artar Mide boşalmasında gecikme Kar diak sfinkterde dilatasyon ve relaksasyon Gastrik reflü gelişir . İnce ve kalın barsaklarda ;Tonus artar .Yukarı ve yanlara doğru yer değiştirirler.

Safra kesesi:Düz kas hipotonisi boşalma zamanı Staz Taş Gebelikte ayrıca kolesterol yoğunlaşıp, kenodoksikolik asid safra bileşimi değişir.Taş oluşumuna zemin hazırlar.

Karaciğer :Belirgin bir morfolojik değişiklik olmaz

-Serum alkalen fosfataz aktivitesi iki katına çıkar (plasental     alkalen fosfataza bağlı).
– Plazma albümini albumin/globulin oranı değişmez.
– SGOT, SGPT ve 5 Nükleotidaz düzeyleri değişmez.

admin