OBSTRÜKTİF ÜROPATİ

OBSTRÜKTİF ÜROPATİ

Böbrekte oluşan idrar kanallardan geçerek idrar kesesinde toplanır,uygun yer ve zamanda da istemli olarak irademiz dahilinde dışarı atılır.Bu olaya Eflux(Normal İdrar Akımı) denir.İdrar Akımı sadece yer çekiminin etkisinde değildir .İd rar yolunun her seviyesin de idrarı aşağı doğru iten basınçlar mevcuttur.Diğer bir mekanizma ise idrar, idrar kesesinde birikirken zorlanma ve işeme anında böb rek yoluna geri kaçmayı önleyen özel bir kas sistemi vardır.Bu sisteme üretero trigonal kompleks adı verilir,adete supap gibi çalışır .aşağı geçen idrarın geri kaçmasını önler.Eğer idrar geri kaçacak olur ise Reflu dediğimiz hastalık gelişir.Bu da ilerde böbrek çalışmasını bozan bir durumdur.

Herhangi bir neden ile idrar akımı engellenir ise buna karşın idrar yollarında oluşan zararı gidermek için değişimler olmaktadır.Bu deği şikliklerin yarattığı hastalıklara verilen genel ad obstrüktif üropatidir.Son aşamada da böbrek yetmezliği gelişebilir.Demek ki amaç idra rın normal akışını sağlamaktır.

                                                               Aşağıda bazı kritik basıç değerleri verilmiştir.İncelendiğinde konu daha iyi anlaşılacaktır.

  • Üreter Peristaltizmi ile beraber basınç 37cm su olur.

P.orta üreter:13.5 cm su

P mesane istirahat:0-10 cm su

-P mesane mixiyon:30-40 cm su

  • İdrar Oluşum Basıncı: 100     –    ( 33       +      33 )   = 34cm su

                                                         /               /                     /

P.glm        P.glm         P.tübül onkotik  direnci

  • Obstrüksiyon Üropati Oluşumu

İdrar yollarında tıkanıklık yapan önemli hastalık grupları

-Taş

-Yaşlılardaki prostat büyümesi(BPH)

-Tümörler

-Enfeksiyon hastalıkları sonu  oluşan darlıklar.

-Üretero pelvik darlık

-Üreteru vezikal darlık

-Nörojen Mesane sayılabilir.

  • Kritik Basınçlar:

              -P.böbrek havuzu=60-90cm su olursa idrar oluşumu durur. sadece Tubuler Sekrasyon devam eder.

             -Total obstrüksiyonda P.böbrek havuzu=50-60 cm su olur.  Obstrüksiyon kaldırılınca basıncın yarıya düşmesi 8 hafta,                          parsiyel obstrüksiyonda 24hafta sürer

-3 haftalık obstrüksiyon dan kurtuluş zamanı 6 hafta

-5 aylık obstrüksiyon dan kurtuluş zamanı yoktur.

P.mesane içi=25 cm su olur ise eflux durur.

P.mesane içi=37-50 cm su olur ise idrar yapımı azalır.

OBSTRÜKSİYONA ÜÇ BASAMAKLI  CEVAP:Böbreklerin tıkanıklığa verdiği yanıt 3 basamakta anlatılabilir.

1.Basamak Cevap:Nefron tüplerindeki basıncı artar ve glomerül süzme  basıncına kadar yükselirse PGE2 salgılanır,buda etkili vazodilatatör(damar genişletici) dür.Bu cevap 2 saat sürer.

2.Basamak Cevap:Basınç artmaya devam ederse böbrek kan akımı azalmaya başlar. Bu cevap 5 saat sürer.

3.Basamak Cevap:Sonra daha etkili vazo konstrüktör (damar büzücü)olan THROMBOXANE-A2 salgılanır. Renal kan akımı süratle azalır. 24 saatte renal kan akımı’nın %70’e, 72 saatte %50’ye, 6. gün %30’a, 2. haftada %20, 8.haftada%12 olduğu görülmüş.

Okurlarımızın ve hastalarımızın idrar yolu tıkanıklığını bir su borusunun tıkanıklığından ayıt etmeleri gerekir.İdrar yolu tıkanıklığı bazı kritik seviyelere ulaşmadan ve belli zamanda yapıl-malı.Daha açık örnek vermek gerekirse;Böbrek taşı olan bir hastamız “Tamam hastalığım belli ben bir ara ameliyat olurum veya taşımı kırdırırım” derse yanılgıya düşer.Hasta mutlaka uygun zamanda ve gerekli etkinlikte tedavi edilmeli.

TIKANIKLIĞIN TOPLAMA SİSTEMİNE ETKİSİ:

1-Travma Dönemi:

-Tübüler ve vasküler extravazasyon

-Fornixlerde yırtılma

– ilk günler retansiyone idrar kanlı

-Rahat tedavi edilir dönem.

2-Musküler Hipertrofi Dönemi: Kompanzasyon

-Tedavi edilebilir.

3-Dekompanze Dönem

-Parankimal harabiyet

– Musküler dilatasyon

-Tedaviye yanıt alınamayabilir

Böbrek Fonksiyon Bozukluğu:

-İdrar volüm ve konsantrasyonu azalır.

-P=40cm su da Na,Cl,PSP atılımı azalır.

-P=60cm su da üre, kriatin atılımı azalır.

-Daha sonra asit baz dengesi bozulur, D vitamini metabolizması   da bozulur.

 -Hidronefrozda a.renalis çapı %55 den daha dardır.

-20 günlük üreter obstrüksiyonunda a.renalis çapı eski haline kavuştuğu halde böbrek eski fonksiyonuna kavuşamaz.

-40 günlük obstrüksiyon da a. Renalis çapı %50 daralmış böbrek fonksiyonları sınırlıdır.

-Shaphiro insanda 100 günü aşan obstrüksiyonda bile tüm fonksiyonların döndüğünü görmüş.

ALT İDRAR YOLLARINNDA  OBSTRÜKTİF ÜROPATİ

Alt idrar yolu denince idrar kesesi,dış idrar yolu akla gelir.Erkekte farklı olarak dış idrar yolu başlangıcı prostat denen organın iç kısmın-da kalır.Yaşlı erkeklerde 65 yaşında 2 erkekten birinde prostat büyümesine bağlı dış idrar yolu tıkanır ve idrar kesesinde tıkanıklığa ikincil değişiklikler oluşur.

1-Kompanzasyon Dönemi:İdrar kesesi adelesi önünde oluşan basıncı aşmak için kalınlaşır,güçlenir.Kese içinde trabekülasyon ve sellülasyon görülür.İşeme sonu artık idrar görülmez.

2-Dekompanzasyon Dönemi:İdrar kesesi yetmezliğe girer,güçsüzleşir.İşedikten sonra artık idrar kalır.Böbrekten idrarımesaneye getiren iç idrar yollarının idrar kesesinde oluşturduğu üretero trigonal kopleks (supapa mekanizması)bozulur ,akım durur(eflux) reflü (idrar geri kaçışı) olur.Sonunda alt idrar yolunda oluşan zarar adım  adım böbreği bozar.

Yukarıdada bahsettiğimiz gibi tıkanıklık ister üst idrar yollarında isterse alt idrar yollarında olsun verecekleri zararlar nedeni ile mutlaka tedavi edilmeli.Bir üroloğun  asıl görevi de idrar akımını sağlamak olduğu akıldan çıkarılmamalıdır.

admin